Talaba sifatida ishlash — qoidalar va imkoniyatlar.
Shveytsariyada talaba sifatida ishlay olasiz — lekin qoidalar qattiq. 15 soat, AHV, ish vizasi va diplomdan keyingi yo'l — hammasi bir joyda.
Avval — qonun.
Non-EU talaba uchun amal qiladigan asosiy cheklovlar.
Semestr davomida — haftasiga 15 soat
Non-EU/EEA talabalar (jumladan O'zbekistondan) o'qish vaqtida haftasiga 15 soatdan ortiq ishlay olmaydi. Bu — qonun.
Ta'til vaqtida — to'liq ish
Semestrlar orasidagi rasmiy ta'tilda haftasiga 40 soatgacha ishlash mumkin. Yozgi ta'til (iyul–sentabr) eng samarali davr.
6 oy kutish (faqat bakalavr)
Bakalavr darajasiga kelganlar uchun birinchi 6 oy ishlash taqiqlanadi. Magistr va PhD talabalari uchun bu qoida yo'q.
Diplomdan keyin — 6 oy izlash
O'qishni tugatgach, 6 oy davomida Shveytsariyada ish izlash uchun ruxsat beriladi. Topsangiz — ish vizasiga o'tasiz.
Qaysi ish — kim uchun?
Soatlik daromad, qiyinligi va karyera foydasi bo'yicha taqqoslash.
Universitet ichida — Assistant
HiWi, Hilfsassistent, TA
- Daromad
- 30 — 45 CHF / soat
- Tafsilot
- Professorga yordam: laboratoriya, korreksiya, izlanish. Eng yaxshi tanlov — CV ga ham yaxshi yoziladi.
- Qayerdan
- Fakultet sahifalari, ilmiy rahbar bilan to'g'ridan-to'g'ri suhbat
Tutor / Repetitor
O'rta maktab yoki kichik kurs talabalariga
- Daromad
- 35 — 60 CHF / soat
- Tafsilot
- Matematika, fizika, ingliz, rus tili. Ona tilingiz va kuchli predmetlaringizdan foydalaning.
- Qayerdan
- Tutor24.ch, Apprentus, universitet e'lon taxtasi
Restoran / Café / Retail
Ofitsiant, barista, sotuvchi
- Daromad
- 22 — 28 CHF / soat
- Tafsilot
- Eng oson topiladigan ish. Til muhim — nemis yoki frantsuz tilini bilish katta afzallik.
- Qayerdan
- Coople, jobs.ch, jobup.ch, to'g'ridan-to'g'ri kirib so'rash
Internship — Praktikum
Ixtisoslikka oid amaliyot
- Daromad
- 1,800 — 2,800 CHF / oy (to'liq stavka)
- Tafsilot
- Yozgi praktikum yoki 'praktikum semestr'. Ko'pchilik kompaniya darslar mavsumida ham qabul qiladi.
- Qayerdan
- LinkedIn, kompaniya sahifalari, universitet career portali
Ishonchli platformalar.
Shveytsariyada ish izlash uchun eng mashhur va xavfsiz manbalar.
Universitet Career Center
Har bir universitet o'z talabalari uchun ekskluziv e'lonlar joylaydi. Birinchi to'xtash joyi.
Magistr va PhD darajasidagi ish va internship uchun eng yaxshi. Profilingizni nemis tilida ham yozing.
Birinchi yildan diplomgacha.
Ish qachon, qanday — va qachon yutqazmaslik kerak.
- 011-semestr
Til va aloqalar
Birinchi semestrda darsga e'tibor bering. Nemis/frantsuz tilini A2/B1 darajasiga olib chiqing — ish topishni ochadi.
- 022-semestr
Universitet ichidagi assistantlik
Professor bilan suhbat, kursning korreksiya ishlari, kichik tadqiqot. CV ga eng yaxshi yoziladi.
- 03Yozgi ta'til
To'liq ish yoki internship
Iyul–sentabr 40 soat/hafta ishlay olasiz. Yozgi praktikum yoki restoran sektorida 5,000–8,000 CHF tejash mumkin.
- 04Diplomdan keyin
6 oylik izlash davri
Diplomni olganingizdan keyin 6 oylik ish izlash ruxsatnomasi. Bu davrda full-time ishlay olasiz — ish topsangiz, B permit ga o'tasiz.
Pul bilan bog'liq.
Soatlik daromaddan tashqari nimalar ushlab qolinadi va ish ruxsatnomasi qanday ishlaydi — kerakli minimum.
AHV / soliq
Yiliga 2,300 CHF dan ortiq topgan bo'lsangiz, AHV/IV/EO (~6.4%) ushlab qolinadi. Daromad solig'i kanton va miqdorga qarab — yiliga 15,000 CHF gacha ko'pincha minimal soliq.
Quellensteuer (manba solig'i)
B/L ruxsatnomasiga ega xorijliklar uchun ish haqidan to'g'ridan-to'g'ri ushlab qolinadi. Talaba uchun ham qo'llaniladi — yakuniy soliq deklaratsiyasi keyin.
Sug'urta
Ish beruvchi NBU (baxtsiz hodisa sug'urtasi) ni qoplaydi. Sog'liq sug'urtasini esa o'zingiz to'laysiz (oyiga ~100–180 CHF).
Permit B (talaba) — ish ruxsati
Kanton migratsiya idorasidan ish beruvchi orqali ruxsat olinadi (Arbeitsbewilligung). Ko'pincha ish beruvchi o'zi tashkillashtiradi.
Karyerangizni ham reja qiling.
Universitet va yo'nalishni shunday tanlangki, diplomdan keyin ish topish oson bo'lsin. Suhbatda bularning hammasini ko'rib chiqamiz.